©2019 par minutina. Créé avec Wix.com

Aïti, i a longtemps

(document shen data ni nom)

Lalin Montanhac

"Partit d'aquesta tèrra per me ganhar la vita sus las mars. Èi embarcat de Bordèu, una jornada que volèvi partir dau men quotidian, en aqueth país de l'Entre duas Mars. Talament entendut "Vau te fóter un clapat se demòras aciu". Una nau nava me portèva fins au mond gran. 

Daubuns diràn qu'es mauvist de quitar tot endarrèir de se medish, mès que falèva. Que òc. Falèva.

 

E de la mar gran, n'èi vist una bèra soma. 

E puish, m'an prepausat d'anar navigar sus la Mar Mediterranèa. Véser lo mond bèth. Deishar descrubir las navetats que mena la vita, gostar l'instant. Passar d'un pòrt a un autre. 

Tabacar fàcia au marrit temps puish véser plus ren de tot. Quietud enganaira.

 

Tot anèva cambiar au moment de méter lo pè dins lo pòrt de Mentan.

Arribèri damb plen de suspresa, dins los cargaments tan d'agrums a portada de man, e las montanhas aupencas que davalan drèit dinc a la mar, coma un vam incredible.

 

Vau sus lo cai, content. Lo solèu es bèth. Una tropelada de personas van e vienen a l'entorn dau mercat cobèrt. De peishes, de tot. M'arrèsti per minjar un chic. Demandi de gostar tot ce qu'es dau país, de pishadas, de barba joans, de sòca. N'èi plen. Mès vòli anar mèi luenh. 

 

De joves m'agachan. Estonats de ma curiositat. Expliqui lo devís. Me fau un amic mentonasc interessat per lo viatge. A viatjat en Orient e se pausa veire de familha avans de tornar a l'apèu de la mar. 

 

E nos interèsson. Son informats qu'un afretaire cerca d'òmes per anar a Aïti. 

 

S'i presentam. Partèm doman, amb nosautres. Un viatge coma un autre. Mèi long totun. Arribam. 

 

Pòrt au Prince. Una populacion mesclada. Quan tot qu'es descargat, sèm liures d'engatjaments. M'i senti interessat per tot. Descobrir lo país, los gents, lo manjar. Tot sembla exotic mès familier totun. Cercan de joves per eishartar, netejar de parçans de seuva. 

Vau sauvar d'autres shens ac saber. Rencontri Jaica, una indiana. Aparten aus darriers "indians" caribes que rencontram fàcia nosautres, en bèth miei dau país. Vèsi lor dura realitat. Quiti l'equipa d'eishartatge. Sèm de tuar aquera cultura atau. 

 

Me fau comprénguer d'eths. Pòdi demorar damb eths, lo cap donèt l'acòrdi. 

Nos comprenguèm lèu. Mès, la realitat nos ratrapa. 

Fasèm d'actes de resisténcia fàcia a l'administracion de França. Mès lèu, sentèm que la partida serà perduda. De mèi en mèi de colons arriban. Tot càmbia lèu. Fau recular, mès ont ? 

Viatjaires forçats shens cèrca de nat retorn, fau quitar lor país. D'autres an ja partit coma esclaus o tuats. 

Mès ont anar ? 

 

Perqué pas crear una comunitat sus una tèrra nòva..."

 

Aqueth document s'acaba atau. L'èi trobat en casa, a Maïssada, a Haïti. Quau me pòt donar d'informacions sus d'elements que lor fan resson dins aquera letra ? 

 

Au plaser de se legir. 

Desir Borreli. 

Imatge: Desconegut